O'ndan O'na
From Him to Him
D'Ele a Ele
Bu harita iki uçlu bir çember: her şey Zât'tan çıkıyor, Kalp'ten Zât'a dönüyor. İki uçtan birini seç.
Muhyiddîn İbnü'l-Arabî'nin iç dünyasının bir haritası — okumalarımızın özetinden.
A map of Muhyiddin Ibn Arabi's inner world — from summaries of our readings.
Um mapa do mundo interior de Muhyiddin Ibn Arabi — a partir dos resumos das nossas leituras.
İlk kez mi buradasın? Bu harita iki uçlu bir çember: her şey Zât'tan çıkıyor, Kalp'ten Zât'a dönüyor. İki uçtan birini seç.
Merkezde Allah — bütün isimleri kendinde toplayan İsm-i Âzam; onun üstünde, her isimlendirmenin ötesindeki Zât. Harita tam açık geliyor: üç kutup (Celâl, Cemâl, Kemâl), isimler ve onlardan türeyenler bir arada. Sadeleştirmek isterseniz kaydırarak katmanları geri toplayabilirsiniz; bir isme dokununca Allah'tan ona akan tecellîyi izleyin.
Halka basamakları taşıyor. Dairenin içinden geçen ince çizgiler, ardışık olmayan hâller arasında metinlerde bulduğumuz bağlar — birine dokununca onunkiler aydınlanır. Etrafında soluk, geniş ikinci bir kuşak olan düğümlerin Fütûhât'ta ayrıca bir “terki” bölümü var: kazanılıp sonra bırakılan makamlar. Soldaki üçüncü düğmeyle sarmala eğip yükselişi görebilirsiniz.
Rol tarafın kendi kaydettiği şey — bir yargı değil, tarihçinin nasıl işaretlediği.
Aralık bilgi taşımıyor — sûreler Mushaf sırasında ama eşit aralıkla dizildi. 114 sûrenin 35'inde atıf bulduk.
Dıştaki geniş sarmal kalbi taşıyanları, içteki dar sarmal Arş'ı taşıyanları çiziyor — Fütûhât'ın iki bölümü yan yana.
Muhyiddîn İbnü'l-Arabî (1165–1240), tasavvuf tarihinin en etkili düşünürlerinden biridir. Bu site, onun eserlerinden ve şerhlerinden yaptığımız okumaların özetlerinden oluşur.
Fütûhât-ı Mekkiyye'yi cilt ve kısım sırasıyla, Dost'un kendi anlatım sırasını izleyerek; Füsûsu'l-Hikem'i de (Ahmed Avni Konuk'un şerhiyle) fass fass okuyoruz. Sitedeki bölümler bu okumaların özetidir; her okumanın nerede olduğu ilgili bölümün kendi sayfasında yazıyor. Bazı kavramlarda (vahdet-i vücûd gibi) doğrudan birincil metne dalmak yerine üç kademeli bir yol deniyoruz: önce kısa bir makaleyle terimin nereden geldiğini, sonra bir kitapla nasıl işlediğini, en sonda kaynağın kendisini okumak. Bu yol şimdilik tek bir örnekle sınırlı; zamanla diğer kavramlara da uzanması bekleniyor.
Dost'u anlamaya çalışıyoruz. Anlamakta zorlanıyoruz. Belki hiç anlayamayacağız — tâ ki ölüm gelene kadar. Yanlış olan ne varsa bizdedir: anlayışımızda, kavrayışımızda. Rabbim, ilmimi artır.
Sitenin şu an ana omurgasını taşıyan 'Ontoloji' görünümünün dörtlü yapısı (vahdet-i vücûd, sudur nazariyesi, insan-ı kâmil, tasavvufî bilgi) yeni bir şey değil — A. E. Affifi'nin 1939 Cambridge doktora tezi bu dört temayı bir arada, ilk kez, sistematik olarak kurdu. Bizim yaptığımız — 90 yıl sonra — o çerçeveyi ayrı ayrı okuyup yeniden görselleştirmeye çalışmak.
Dost'un Tercümânü'l-Eşvâk adlı divanından.
— Tercümânü'l-Eşvâk (İngilizce çeviri: R. A. Nicholson, 1911)
— Evrâd-ı Üsbûiyye, Pazar günü virdi. Bu metnin tamamı elimizdeki külliyatta yok; iki mısraını Ahmed Avni Konuk'un Tedbîrât-ı İlâhiyye şerhinde (s. 330) ve Füsûsu'l-Hikem şerhinde (c. I, s. 214, 134 nolu dipnot) virdin adıyla birlikte doğrulayabildik. Gerisini bir İngilizce çeviriden aktarıyoruz — yani bu metin bizim için henüz kaynağına kadar takip edilememiş bir okuma. Konuk üçüncü satırda 'ayn-ı ahadiyyet' diyor; İngilizce çeviri bunu 'ahadiyet aynası' diye okumuş, biz Konuk'un lafzına yakın durduk.
İlk iki sefer bir hedefe varır ve orada yükünü indirir: biri merkezden çıkıp bir yerde durur, öbürünün hedefi merkezin ta kendisidir. Üçüncüsü — O'nda süren sefer — merkezden açılır ama hiçbir yerde kapanmaz; çizimde ucu bilerek kesik bırakıldı.
— Dost, Fütûhât'ın Cilt XII, 360. Bölümünde nokta ve çevre ilişkisini bizzat bir şekille çizip göstermiş, "nokta Haktır… çıkan çizgiler ve mümkünler Allah'tan başlar ve yine O'na döner" diyerek (bkz. Cilt XII, 147. Kısım).
— Kitâbü'l-İsfâr an Netâici'l-Esfâr. Bu risale elimizdeki külliyatta yok; Dost'un kendisi Fütûhât'ın üç ayrı yerinde sefer konusunu bu risaleye havale ediyor (93. kısım, 190. bölüm ve XI. cilt). Yani metni doğrudan doğrulayamadık. Buna karşılık aynı fikri, elimizde olan ve doğrulayabildiğimiz bir yerde de buluyoruz: Fütûhât'ın 189. bölümünde Dost, aynı üç edatı — O'ndan / O'na / O'nda — birleştirerek yedi ayrı sülûk tarzı sayıyor; 190. bölümün açılış şiirinde ise "O'nda yolculuk eder, O'na değil… kul hayrete düşmüştür" diyor ve bölümü, yolculuğun hiç bitmediğini söyleyerek kapatıyor. Not: İsmail Hakkı Bursevî'nin Lübbü'l-Lübb'ünde de bir "üç sefer" faslı var, ama tasnifi başkadır — karıştırmamak gerekiyor.
Sitenin bazı bağlantıları (esmâ arasındaki 'türetilmiş' kenarlar gibi) makine ile ölçülüyor; ama makinenin bulduğu her aday doğrudan siteye girmiyor. Aşağıda bu sürecin kendisi hakkında — ve kendi tutarlılığımızı nasıl denetlediğimiz hakkında — sayılarla desteklenmiş iki kısa not var.
Ko-okurans ve anlamsal yakınlık ölçümlerinin önerdiği bağlantı adaylarını, yayımlamadan önce yerel bir araçla tek tek gözden geçiriyoruz. Şimdiye kadar bu şekilde 34 karar verildi — onaylanan bir aday sitede 'türetilmiş' etiketiyle ayrı gösteriliyor, reddedilen aday sessizce düşüyor. Bu defter, makinenin bulduğu her şeyin doğrudan siteye girmediğinin somut kaydı.
TR/EN/PT metinlerimizin birbirini gerçekten söyleyip söylemediğini, çeviri eşleştirmesi için eğitilmiş bir modelle (LaBSE) ölçtük. 22.990 üç dilli alan tarandı; benzerlik skorlarının medyanı 0,914 çıktı, eşiğin (0,6) altında kalan ise yalnızca 1 alan bulundu — bu tek alan da ayrıca gözden geçirilecek.
Bu site, ziyaretleri anlamak için Google Analytics (GA4) ve Microsoft Clarity kullanır — hangi sayfaların okunduğu, oturum süresi gibi toplu, kimliksiz kullanım verisi toplanır. Kişisel bilgi istenmez, üçüncü taraflara satılmaz.
Site çevrimdışı da okunabilir: bir kez açtığınız sayfalar tarayıcınızda saklanır, internet bağlantınız kesilse de açık kalır. Yeni içerik eklendiğinde, bir sonraki çevrimiçi ziyaretinizde kendiliğinden güncellenir.
Dost şu anda güncelleniyor, birazdan tekrar deneyin.
Dost is being updated right now — please check back shortly.
Dost está sendo atualizado agora — volte em breve.