Sırlı anlatımlar: Fütûhât, Cilt XI

c11k134-01 · s. 15

Açıklamamayı seçiyor

Öyleyse bu bilgiyi onlardan saklayan Allah'tır

İşaret: bu bilgiyi onlardan saklayan Allah'tır

Mele-i a'lâ'nın hangi amelin daha faziletli olduğuna dair bilgi kendilerinden saklanmıştır.

c11k134-02 · s. 25

Sır diye adlandırıyor Marifet ilmine özgü

arif, ilk akıldan yeryüzüne kadar bütün varlıklarda bulunan ilahi sırları ilahi emirden öğrenir

İşaret: ilahi sırları ilahi emirden öğrenir

Ârifin varlıklarda bulunan ilahi sırları ilahi emirden öğrenmesi.

c11k134-03 · s. 36-37

Açıklamamayı seçiyor

Öyleyse onların dünyadaki mekânları bilinmez

İşaret: mekânları bilinmez

Melâmîlerin hâllerini ve mertebelerini gizlemesi.

c11k134-04 · s. 37

Ehline mahsus

bu, herkesin bilemediği ve Allah ehline özgü özel bir yöntemdir

İşaret: Allah ehline özgü özel bir yöntemdir

Melâmîlere kınama anlamlı lakap verilmesinin herkesçe bilinmeyen, Allah ehline özgü yöntemi.

c11k134-05 · s. 40

Ehline mahsus

yoldaşlarımızdan pek azının bildiği mühim bir bilgi

İşaret: yoldaşlarımızdan pek azının bildiği mühim bir bilgi

309. bölümün menzilinde sayılan muhalefet-muvafakat ve ihtisas bilgisi.

c11k134-06 · s. 41

Uyarıyor

İttihadı ve hululü kabul edenler buradan ortaya çıkar. Bu yer, ayakların kaydığı bir mertebedir

İşaret: ayakların kaydığı bir mertebedir

Kul ile Rabbi birleştiren mertebe ve tecellî hakkında uyarı.

c11k134-07 · s. 41

Açıklamamayı seçiyor

bu menzil hakkında bu kadar açıklama yeter

İşaret: bu kadar açıklama yeter

309. bölümün menziline dair açıklamanın bilerek burada bırakılması.

c11k134-08 · s. 19

Açıklamamayı seçiyor

ameller ile ilahi hakikatler arasındaki ilişkileri tek tek zikretmenin sözü uzatacağını (özet)

İşaret: tek tek zikretmenin sözü uzatacağını

Mele-i a'lâ'nın tartıştığı amellerle ilahi hakikatler arasındaki ilişkilerin ayrıntısı verilmez.

c11k135-01 · s. 49

Sır diye adlandırıyor Uyarıyor

tehlikeli ilahi sırlar

İşaret: tehlikeli ilahi sırlar

Askerlerin (yaratıkların) birbiriyle savaşması ve ilahi isimlerin hükümlerindeki çatışma.

c11k135-02 · s. 48-49

Sır diye adlandırıyor

Fihrist besmelenin sırlarına da giriyor

İşaret: besmelenin sırları

Besmelenin üç isimle sınırlı oluşu ve harflerinin ona ait oluşu.

c11k135-03 · s. 46

Marifet ilmine özgü

Öyleyse peygamberlik ortadan kalktıktan sonra günümüzde veliler için geride kalan şey, sadece bildirimdir. İlahi emir ve yasakların kapıları artık kapanmıştır

İşaret: veliler için geride kalan şey, sadece bildirimdir

Nübüvvetten sonra velilere kalan bilgi türü: bildirim.

c11k135-04 · s. 59

Marifet ilmine özgü

Hak seni kendinden bilmiş, sana kendisini ancak kendinden bilebileceğini öğretmiştir

İşaret: Kendini bilen, rabbini bilir

Allah'ı bilmenin kendini bilmeye bağlanması.

c11k135-05 · s. 74

Marifet ilmine özgü

İşte varislerin nebilikten olan payı, Allah'ın muttaki kullarına bilgi öğretmesinden ibarettir

İşaret: Allah'tan korkun, Allah size öğretir

Varislerin nebilikten payı olan, Allah'ın doğrudan öğrettiği bilgi.

c11k135-06 · s. 77

Marifet ilmine özgü Ehline mahsus

Allah'a çağıran veli, yeni bir şeriat getiriyor değildir. O sadece yüce kitap hakkında yeni bir anlayış getirmiştir. Ondan başkası, söz konusu anlamın okunan ya da aktarılan harfte bulunduğunu bilmez

İşaret: Ondan başkası, söz konusu anlamın okunan ya da aktarılan harfte bulunduğunu bilmez

Velinin kitap hakkında getirdiği anlayışın başkaları tarafından bilinmemesi.

c11k136-01 · s. 86

Marifet ilmine özgü

Velilerin himmet miraçlarında ulaşabilecekleri nihai yer ilahi isimlerdir; oradan aldıkları bilgiler teşrî bilgileri değil, peygamberin getirdiği vahiy veya kitap hakkındaki “anlayış nurları”dır

İşaret: anlayış nurları

Velilerin himmet miraçlarında aldığı bilgi türü.

c11k136-02 · s. 88

Marifet ilmine özgü

İçimizden bir kısmıyla rabbi gaybten konuşur. Bu tecelli, geceleyin dolunaya benzeyen bir tecellidir

İşaret: rabbi gaybten konuşur

Rabbin kimi kullarla gayb mertebesinde, kimileriyle şehadet mertebesinde konuşması.

c11k136-03 · s. 93

Tarif edilemez diyor

Allah Teâlâ'yı bilmekten aciziz, zaten bize layık olan da, acizliktir

İşaret: bilmekten aciziz

Allah'ın eziyet, sevinme, gülme gibi nitelikleri karşısında aklın teslimiyeti.

c11k136-04 · s. 94

Açıklamamayı seçiyor Uyarıyor

Bunun daha fazla açılamayacağını, bölümün imkânının sıradan insanlar için dar olduğunu, kendisinin Allah'ın tebliğle yükümlü kıldığı bir peygamber olmadığını ve söylediklerinin iman sahibi akıllılara yönelik olduğunu belirtiyor

İşaret: daha fazla açılamayacağını

315. bölümde Allah'a nispet edilen niteliklerin tevili konusunda sınır.

c11k136-05 · s. 98

Sır diye adlandırıyor Açıklamamayı seçiyor

Dost kâğıttaki yazının kadına tahsis edilmiş bir sır olduğunu ve Allah'ın başkasının ona ulaşmasından sakınmak için kadının elini kapattığını anladığını söylüyor

İşaret: kadına tahsis edilmiş bir sır

Kadının rüyasında gördüğü, cehennemden kurtuluşu yazılı yaprak.

c11k136-06 · s. 107

Ehline mahsus Sır diye adlandırıyor

Kul gece gündüz efendisinin evindedir; ücretli ise efendinin haremine giremez ve sırlarına ulaşamaz

İşaret: sırlarına ulaşamaz

Zorunlu kulluk ile ücretli (gönüllü) kulluk arasındaki fark.

c11k136-07 · s. 108-109

İşaretle söylüyor Ehline mahsus

Hakkın yolunun doğruluğu ise, dâireseldir. Çünkü Sufiler, eşyada doğruluğunun anlamının ne olduğunu bilememiştir.

İşaret: yola dikkatini çektik

Hakkın yolunun doğruluğunun dairesel oluşu; sûfîlerin çoğunun bunu kaçırması.

c11k136-08 · s. 109

Marifet ilmine özgü

Bu bilginin zat bilgisini ve mucize, keramet ve sihir arasındaki farkı da içerdiği belirtilerek bölüm kapanıyor (özet)

İşaret: zat bilgisi; mucize, keramet ve sihir arasındaki fark

Dairesel doğruluk bilgisinin içerdiği bilgiler.

c11k136-09 · s. 116

Ehline mahsus

Bunu yalnız nafile ibadetlerle Allah'a yaklaşan bilir

İşaret: yalnız nafile ibadetlerle Allah'a yaklaşan bilir

Allah'ın âlemin ruhu, duyması, görmesi ve dili oluşu.

c11k137-01 · s. 123

Marifet ilmine özgü

Dost, böyle bir suretten pek çok şer'î hüküm aldığını, bunları daha önce kitaplardan da öğrenmediğini, hadis ve mezhepleri bilen birine aktardığında adamın hepsinin sahih hadislerde bulunduğunu söylediğini

İşaret: peygamber suretinde görünenden hüküm alma

Dost'un peygamberi suretinde görünenden aldığı şer'î hükümler.

c11k137-02 · s. 129-130

Tarif edilemez diyor

Hz. Peygamber'in “Kendini bilen, rabbini bilir” sözünde “Rabbinin zatını bilir” denmediğini, çünkü rabbin zatının âlemden müstağni olduğunu

İşaret: “Rabbinin zatını bilir” denmediği

Kendini bilmekle bilinenin rab olup zat olmayışı.

c11k137-03 · s. 130-131

Ehline mahsus

Allah ehlinin sözlerine gelince, Dost “sebeplerin aşılması”ndan söz eden birinin onların neyi kastettiğini bilmediğini söylüyor

İşaret: onların neyi kastettiğini bilmediği

Allah ehlinin sebeplerin aşılmasına dair sözleri.

c11k137-04 · s. 141

İşaretle söylüyor

Sehl b. Abdullah et-Tüsterî bu terime işaret edip onu “el-Adl” diye adlandırmış

İşaret: işaret edip

Yaratmada vasıta olan Hakkın bilgisi.

c11k138-01 · s. 153-154

Uyarıyor

Dostum! Bunların mahiyetine, niceliğine ve niteliğine dalma! Çünkü öyle bir araştırma, yükümlülük alanının dışına çıkartır

İşaret: dalma!

Allah'ın zatı hakkında akılla araştırma yapmaya karşı uyarı.

c11k138-02 · s. 155

Marifet ilmine özgü

Veliler arasında çelişkinin bulunmayışı, onların bilgilerinin nur olduğunu ve kuşkunun onlara ilişme imkânı bulamayacağını gösteren delillerdendir

İşaret: bilgilerinin nur olduğu

Velilerin bilgisinin nur oluşu ve aralarında çelişki bulunmayışı.

c11k138-03 · s. 164

Marifet ilmine özgü

Dost, Efrâd ile Hızır'ın rüyada vasıtanın ortadan kalktığı kimseler olduğunu, kendisinin ise ‘kutup’ değil ‘tek’ olduğunu söylüyor

İşaret: vasıtanın ortadan kalktığı kimseler

Rüyada vasıtasız bilgi alan Efrâd ve Hızır.

c11k138-04 · s. 178

Açıklamamayı seçiyor

Allah kendisiyle kulları arasına izzet perdesi çekmiş, tenzih onun ardında kalmıştır

İşaret: izzet perdesi

Allah ile kullar arasındaki izzet perdesi ve tenzihin yeri.

c11k138-05 · s. 181

Tarif edilemez diyor

Ben o gün Allah'ı şimdi bilmediğim hamdlerle överim

İşaret: şimdi bilmediğim hamdlerle

Makam-ı mahmûdda Hz. Peygamber'in bilinmeyen hamdlerle övgüsü.

c11k138-06 · s. 184

Marifet ilmine özgü Sır diye adlandırıyor

Peygamber için iki yüzden inmiştir. Birincisi bilinen yüz iken diğeri bilinmeyen yüzdür. Varis için ise, bilinen yüzün dışındaki yüzden iner

İşaret: bilinmeyen yüz

Kur'ân'ın peygambere ve varise iniş yüzleri.

c11k138-07 · s. 186

Marifet ilmine özgü

bir kısmımız, onu Allah ile okur, bu, Kuran'dır

İşaret: onu Allah ile okur

Kur'ân ile Furkan ayrımı: Allah ile okumak ve nefisle okumak.

c11k138-08 · s. 187

Tarif edilemez diyor

anlam bilinirken nispet bilinmez

İşaret: nispet bilinmez

Allah'ın ses ve harfle konuşması gibi nitelikler.

c11k139-01 · s. 204

Marifet ilmine özgü

bazıları bilgiyi takva gibi bir sebep vesilesiyle, bazıları sebepsiz doğrudan Allah'tan alır

İşaret: sebepsiz doğrudan Allah'tan alır

Bilgideki üstünlük (müfâdala): bilgiyi doğrudan Allah'tan almak.

c11k139-02 · s. 206

Marifet ilmine özgü

Dost bu varidi sunarken kendisinin “ilahi ve kutsi ruhtan sırrıma gelen üflemeden hareketle” konuştuğunu ve hüküm verdiğini söylüyor

İşaret: sırrıma gelen üflemeden hareketle

Besmele ve Tevbe sûresi üzerine gelen varid.

c11k139-03 · s. 206-207

Marifet ilmine özgü

Velilik, dünya ve ahirette ortadan kalkmaz. Öyleyse velilik, ilktir, sondur, görünendir, gizli kalandır (Evvel, Ahir, Zahir, Bâtın)

İşaret: varid yoluyla

Dost'a varid yoluyla bildirilen velilik ile nebilik farkı.

c11k139-04 · s. 220

Ehline mahsus

onlar mücahede ve riyazet ateşinde meşakkat ve gayret içindedir, “yakinin serinliğini […] bilemezler”

İşaret: yakinin serinliğini bilemezler

Teslim ehlinin hâli.

c11k140-01 · s. 231-233

Sır diye adlandırıyor Ehline mahsus

Bu, Allah'ın kendisini bilenlere öğretmek istediği sırdan kaynaklanır

İşaret: öğretmek istediği sırdan kaynaklanır

Kamerin hilal ile dolunay arasındaki berzah hâli.

c11k140-02 · s. 233-234

Marifet ilmine özgü

Dost bilgiyi ikiye ayırıyor: takva yoluyla Allah'tan alınan bilgi (“Allah'tan korkarsanız, size bir furkan verir”; Hızır hakkında “Ona katımızdan bilgi öğrettik”)

İşaret: takva yoluyla Allah'tan alınan bilgi

Allah'tan doğrudan alınan bilgi ile yaratılmıştan alınan bilgi ayrımı.

c11k140-03 · s. 248

Ehline mahsus

Doğru sözlünün (sadık) zevki sıddik olanın zevkiyle bir değildir

İşaret: zevki

Hz. Ebû Bekir'in sözü ve zevklerin farkı.

c11k140-04 · s. 249

Tarif edilemez diyor

Binaenaleyh âlemi ancak âlemi fakat Hakta görmüştür, yoksa Hakkı veya Hak ile görmüş değildir

İşaret: görmenin ne olduğu

Görme ve ayna misali.

c11k140-05 · s. 261-262

Tarif edilemez diyor

Nefsi bilmek “sahilsiz bir deryadır”; Allah'ı bilmek de bir sona varmaz

İşaret: sahilsiz bir deryadır

Nefsi ve Allah'ı bilmenin sınırsızlığı.

c11k141-01 · s. 278

Marifet ilmine özgü

Allah bir surette iki kere veya iki şahsa bir surette tecelli etmemiştir

İşaret: keşfe göre

Keşfe göre hiçbir şeyin tekrarlanmayıp her anın yeniden yaratma oluşu.

c11k141-02 · s. 279

Marifet ilmine özgü

Suyun rengi, kabının rengidir

İşaret: Cüneyd'in marifet sorusuna cevabı

Cüneyd'e 'marifet nedir' diye sorulması.

c11k141-03 · s. 281

Marifet ilmine özgü

Bu özel anlayışa göre, Kuran'ın kalbe inmesi, Hakkın kuluna okumasıdır. Allah'tan Kuran hakkında bir anlayış ise, kulun Hakka okuması demektir

İşaret: özel anlayış

Kur'ân'ın kalbe inişi ve Allah'tan gelen anlayış.

c11k141-04 · s. 290

Marifet ilmine özgü Ehline mahsus

Kamil arif, Allah'ı tecelli ettiği ve indiği bütün suretlerde bilendir. Arif olmayan ise, Allah'ı sadece inandığı surette tanırken, başka bir surette tecelli ettiğinde O'nu inkâr eder

İşaret: Kamil arif

Kâmil ârif ile ârif olmayanın Allah'ı bilme biçimi.

c11k141-05 · s. 291

Tarif edilemez diyor

İdrake ulaşmaktan acizlik, bir idraktir

İşaret: idrake ulaşmaktan acizlik

Allah'ı bilmenin acziyle ilgili söz ve Dost'un buna yaklaşımı.

c11k141-06 · s. 300

Marifet ilmine özgü

Dilenci elini sadaka verenden sadaka almak üzere açtığında, Hak kendi elini dilencinin elinin üzerine koyar

İşaret: kendi keşfi

Sadakanın Rahman'ın eline düşmesi: sûfîlerin görüşü ve Dost'un keşfi.

c11k141-07 · s. 309

Marifet ilmine özgü

Allah ile kul arasındaki en büyük perde, kulun bilgisinin nefs kaynaklı olması ve bilgisini fikir ve nazari gücünden almasıdır

İşaret: en büyük perde

Bilgiyi Allah'tan alan ile fikirden alan arasındaki fark.

c11k141-08 · s. 326

Açıklamamayı seçiyor İşaretle söylüyor

Burada -bilsem bile- bütün ilimleri zikretmiyorum

İşaret: bütün ilimleri zikretmiyorum

337. bölümün menzilinin ilimlerinden yalnız bazılarına dikkat çekilmesi.

c11k142-01 · s. 327

Tarif edilemez diyor

O gün Allah'ı, bugün bilmediğim isimlerle överim

İşaret: bilmediğim isimlerle

Hamd sancakları ve 1646 isim.

c11k142-02 · s. 328

Uyarıyor

İşte bu, farkına varılmayan ilahi tuzaktır ve ondan kurtulmaya götüren yolu öğrenmek isteyen, her durumda kulluğa ve gereklerine sarılmalıdır.

İşaret: farkına varılmayan ilahi tuzak

Seviyk akabesi menzilinde kulun ayağının kayması.

c11k142-03 · s. 332

Tarif edilemez diyor

Ben seni övemem, sen kendini övdüğün gibisin.

İşaret: Ben seni övemem

Allah'ı övmenin sınırı.

c11k142-04 · s. 338

Marifet ilmine özgü

Burada her yaratılmış ve varlıktaki özel yönden Allah'ı bilmek kast edilir. Bu, hakikat bilgisi demektir ve Hz. Peygamber şeriat bilgisinde artış istememiş.

İşaret: hakikat bilgisi

Hakikat bilgisi ile şeriat bilgisi ayrımı.

c11k142-05 · s. 343

Marifet ilmine özgü Ehline mahsus

Halâvet fethi peygamber için ‘zevk’ yoluyla sabitken ibare fethi kendisine karşı koymadan aciz kalan Araplar için sabitti. Mükaşefe fethi ise, isra gecesi kendisine gösterdiği mucizelerle peygamber adına sabittir.

İşaret: zevk; mükaşefe

Fetih sûresindeki üç fetih türü.

c11k142-06 · s. 348

Uyarıyor

Bu menzil, ilahi aldatmanın ve istidrac'ın bulunduğu çetin bir menzildir. Kendisini bilen melekler bile, Allah'ın tuzağından güvende değillerdir.

İşaret: ilahi aldatma ve istidrac

340. bölümün menzili, İbn Sayyad'ın sınanması.

c11k142-07 · s. 354

Ehline mahsus Marifet ilmine özgü

Kâmil kulun namazı, Allah'ın üzerinde değil, Allah ‘içindir.’ Bu farkı anlayan, Kuran ve Furkan'ı birleştirir.

İşaret: Bu farkı anlayan

Kâmil kulun namazı ve Kur'ân ile Furkan'ın birleşmesi.

c11k142-08 · s. 361

Sır diye adlandırıyor

341. Bölüm (Sırlarda Taklit Menzili, cildin son bölümü)

İşaret: Sırlarda Taklit Menzili

341. bölümün adı; taklidin Rabbi, aklı ve fikri taklit olarak üç türü.

c11k142-09 · s. 362

Marifet ilmine özgü

Sen de keşif gelene kadar Şâri'yi taklit edersin. Keşif geldiğindeyse, taklit yoluyla elde ettiğin bilginin hakikatini görürsün.

İşaret: keşif

Taklit ile keşif arasındaki ilişki.

c11k142-10 · s. 365

Tarif edilemez diyor Marifet ilmine özgü

Zuhur hakikate değil, suretlere aittir. Hakikat, her zaman görünmezdir, sureti görünür.

İşaret: Hakikat, her zaman görünmezdir

Cüneyd'in su-kap benzetmesinin gerekçesi.

c11k142-11 · s. 372

Sır diye adlandırıyor

Hz. Peygamberin arkadaşları bu bilgiyi bildiği için onu ‘sır sahibi’ diye isimlendirmişti.

İşaret: sır sahibi

İntikamın belli bir süreye kadar olup ardından rahmetin gelmesi bilgisi (Huzeyfe b. el-Yemân).