Tarif edilemez diyor
Cüneyd-i Bağdadî'ye tevhidin tarifi sorulduğunda verdiği giderek kapanan cevaplar; sonunda "Bana yazdırılırsa, ben de size yazdırırım" der. (özet)
İşaret: Bana yazdırılırsa, ben de size yazdırırım
Tevhidin tarifinin yazıya dökülmeyişi.
Sır diye adlandırıyor
Kün emrinin kef ve nun harfleri tenzih ile teşbihe karşılık gelir; aralarındaki gizli vav bu ikisini bir tekliğe bağlar. (özet)
İşaret: gizli vav
Kün harfleri arasındaki gizli vavın tenzih ve teşbihi birliğe bağlaması.
Sır diye adlandırıyor
Üç cennet türü (ihtisas, miras, amel) dört nehirle (hayat ilmi, haller ilmi, vahiy bilgisi, sırlar ilmi) eşleştirilir. (özet)
İşaret: sırlar ilmi
Cennet nehirlerinden birinin sırlar ilmi diye adlandırılması.
Marifet ilmine özgü
İbn Arabî, 620 yılı Rebîülâhir'in 4. gecesinde kırmızı zeminde beyaz ışık ve dört tabakalı bir suretle beliren bir hüviyet müşahedesini kaydeder. (özet)
İşaret: müşahede
Kişisel bir müşahede kaydı.
Sır diye adlandırıyor Açıklamamayı seçiyor
Sehl b. Abdullah'ın "Rabliğin bir sırrı vardır ki, ortaya çıksaydı rablik batıl olurdu" sözü açıklanır; sır bilginin, halin ve hakikatin sırrı olarak üç mertebede ele alınır. (özet)
İşaret: Rabliğin bir sırrı vardır ki, ortaya çıksaydı rablik batıl olurdu
Rabliğin sırrı ve sırrın üç mertebesi.
Marifet ilmine özgü
593 yılında Fas'ta ikindi namazı kıldırırken ardındaki nuru önündekinden açık görmüş, yönleri ayırt edemez olmuş: "Aksine ben sanki bir küre gibiydim". (özet)
İşaret: Aksine ben sanki bir küre gibiydim
Tecellî nurları bahsinde Dost'un kendi keşfi.
İşaretle söylüyor Tarif edilemez diyor
Allah ehli latife sözünü anlamı ince işaretler için kullanır: "Söz konusu anlam, anlayış gücüne parıldar, fakat dile gelmez". (özet)
İşaret: dile gelmez
Latife denen ince anlamın ifade edilemeyişi.
Marifet ilmine özgü
223. Bölüm'de Dost, Hz. Peygamber ile İbn Hazm'ı kucaklaşırken, biri ötekinde kaybolurken gördüğü rüyayı anlatır ve bunun vuslatın nihayeti, ittihat denen şey olduğunu söyler. (özet)
İşaret: ittihat
Rüyada görülen kucaklaşma ve vuslatın nihayeti.
Marifet ilmine özgü
"Allah'a giden yol ise, kıyasla öğrenilmez".
İşaret: kıyasla öğrenilmez
Allah'a giden yolun kıyasla öğrenilmeyişi.
Marifet ilmine özgü
"Kendisini bilmeye vecd ve keşif yoluyla ulaşılamayacak hiçbir şey yoktur"; Dost fikir yolunu kesin bilgi yolu saymaz. (özet)
İşaret: vecd ve keşif yoluyla
Kesin bilginin vecd ve keşif yoluyla elde edilmesi.
Marifet ilmine özgü Ehline mahsus
Üç tür sarhoşluğun açıklaması için Dost: "Bu açıklamayı bu kitabın dışında süfilerin sözlerinde bulamazsın". (özet)
İşaret: bu kitabın dışında süfilerin sözlerinde bulamazsın
Sarhoşluğun üç türü ve ilahi sarhoşluk.
Sır diye adlandırıyor
Şurb'da içilenler su, süt, şarap ve bal farklı ilimlerin suretleridir; süt şeriatın sırlarının suretidir ("Şeriat 'süt ilminden'dir"), şarap kemal ve güzellik bilgisinin, bal vahiy, iman ve ilham bilgisinin suretidir. (özet)
İşaret: şeriatın sırları
İçilen şeylerin ilim suretleri olması.
Tarif edilemez diyor Marifet ilmine özgü
Kanmamayı savunanlar bilgi talibini deniz suyu içene benzetir; "Allah'ı ancak Allah bilebilir!". (özet)
İşaret: Allah'ı ancak Allah bilebilir!
Allah'ın bilgisinin sonlanmayışı.
Açıklamamayı seçiyor
254. Bölüm: setr, Hakkın seni silen ve fani eden şeyden seni gizlemesidir; zât tecellileri yakacağı için perdeler bir rahmettir. (özet)
İşaret: zât tecellileri yakacağı için perdeler bir rahmettir
Perdelerin rahmet olması.
Sır diye adlandırıyor Ehline mahsus
255. Bölüm: halifelik, surelerin başındaki harflerin (Elif, Lâm, Mîm...) anlamlarını öğrenmeye bağlanır; bir zamanda yalnız bir kişi (Gavs, Kutub) Hak ile baş başa kalır ve Dost bu haberi başka birinden duymadığını söyler. (özet)
İşaret: ben benden önce kimsenin onu zikrettiğini görmediğim gibi böyle bir haber de bana ulaşmış değildir
Sure başlarındaki harflerin anlamı ve Hak ile yalnızlık hali.
Tarif edilemez diyor
256. Bölüm: soru edatları (mı, niçin, nedir, nasıl) Hakkın zâtı hakkında sorulamaz. (özet)
İşaret: sorulamaz
Zât hakkında soru sorulamayışı.
Marifet ilmine özgü
268. Bölüm: ruh özel bir yolla kalbe gayb bilgisini ilham edendir; nebi ve resulden başka kimse ilhamı ve ilhamı getiren meleği aynı anda göremez; istidat kazanılmaz, ilahi bir tahsistir. (özet)
İşaret: ilahi bir tahsistir
Gayb bilgisinin ilhamı ve istidadın ilahi tahsis oluşu.
Açıklamamayı seçiyor İşaretle söylüyor
"Yakinin hakikatini araştırmak, artık sana kalmıştır. Bu kadar açıklama yeterlidir."
İşaret: Bu kadar açıklama yeterlidir
Üç yakîn bahsinin okuyucuya bırakılarak kapanması.